Derz neden kesilir?
Beton priz alırken ve kururken hacim kaybeder; buna rötre (büzülme) denir. Zemine oturan plak bu büzülmeye direndiği için içinde çekme gerilmesi oluşur ve beton en zayıf yerinden çatlar. Derz kesimi betonda bilerek zayıf bir çizgi oluşturur; çatlak rastgele bir yerde değil, bu çizginin altında, görünmeden oluşur.
Ne zaman kesilir?
Kesim, beton kenarları dağılmadan kesilebilecek kadar sertleştiğinde başlar; bu genellikle dökümden sonraki ilk 6–18 saattir. Sıcak havada süre kısalır, serin havada uzar. Geç kalınırsa beton derz hattını beklemeden kendi çatlağını açar; erken kesilirse disk agregaları yerinden söker ve derz kenarı bozulur.
"Derz iki gün sonra kesilir" gibi sabit kurallar bu yüzden yanıltıcıdır: saate değil, betona bakılır. Dökümü ve perdahı yapan ekibin derzi de kesmesi, bu zamanlamayı kaçırmamanın en güvenli yoludur.
Derinlik ve aralık
| Plak kalınlığı | Kesim derinliği | Derz aralığı |
|---|---|---|
| 12 cm | 3–4 cm | 3–4 m |
| 15 cm | 4–5 cm | 3,5–5 m |
| 20 cm | 5–7 cm | 5–6 m |
Genel kural: derinlik kalınlığın 1/4–1/3'ü, aralık kalınlığın 24–36 katı. Paneller kareye yakın tutulur; uzun kenar kısa kenarın 1,5 katını geçmemelidir.
Derz türleri
- Kontrol (büzülme) derzi: döküm sonrası kesilen, çatlağı yönlendiren derz
- Döküm (inşaat) derzi: farklı günlerde dökülen bölümlerin birleştiği derz
- İzolasyon derzi: kolon, duvar ve rögar çevresinde plağı ayırıp hareket payı bırakan derz
Derz dolgusu
Açık bırakılan derzlere toz, su ve taş dolar; forklift tekerlekleri de derz kenarlarını kırar. Beton büzülmesini büyük ölçüde tamamladıktan sonra derzler temizlenip poliüretan ya da epoksi esaslı mastikle doldurulur.